Europa op eigen benen. Tijd voor daadkracht.

Overheden en vitale organisaties moeten hun koopkracht gebruiken om veilige, betrouwbare en concurrerende oplossingen te laten groeien. Europese ondernemers verdienen een reële kans op opdrachten en op doorontwikkeling.

• Koop op waarde over de hele levensduur. Beoordeel prijs, kwaliteit, veiligheid, onderhoud, energiegebruik en de kosten van een toekomstige overstap. Maak continuïteit en aantoonbare zeggenschap onderdeel van de opdracht.
• Maak opdrachten toegankelijk. Verdeel grote opdrachten waar zinvol in passende percelen, stel proportionele ervaringseisen en organiseer betaalde proefprojecten met duidelijke criteria voor vervolgopdrachten.
• Bundel vraag, behoud concurrentie. Laat publieke afnemers gezamenlijk behoeften formuleren en voorkom dat één grote raamovereenkomst de markt jarenlang afsluit.
• Veranker strategische criteria juridisch. Veiligheids- en continuïteitseisen moeten objectief, proportioneel en verbonden aan de opdracht zijn. Europese voorkeur vraagt een geldige juridische grondslag en respect voor internationale verplichtingen.

Beoogd resultaat. Binnen twaalf maanden gebruiken de deelnemende publieke afnemers gemeenschappelijke voorwaarden voor data-export, continuïteit en een uitvoerbaar leverancierswisselplan bij nieuwe kritieke ICT-opdrachten.

Beleidscontext. De Europese Commissie presenteerde op 9 september 2026 een voorstel om publieke inkoop te moderniseren en strategischer te maken. Dit manifest vertaalt die richting naar concrete keuzes voor afnemers; het voorstel wordt hier niet als reeds geldend recht behandeld.^[9]

Data in een Europees datacentrum opslaan is één onderdeel van zelfstandigheid. Ook eigendom, rechtsmacht, beheerrechten, software, sleutels en de mogelijkheid om de dienstverlening voort te zetten bepalen wie werkelijk aan de knoppen zit.

• Beoordeel de hele keten. Leg voor kritieke toepassingen vast wie eigenaar is, welke wetgeving invloed kan hebben, wie toegang heeft en welke onderdelen van buitenlandse leveranciers afhankelijk blijven.
• Investeer gericht in Europese cloud, AI en rekenkracht. Verbind onderzoek aan concrete publieke en industriële toepassingen. Maak capaciteit bereikbaar voor het mkb en voor onderzoekers.
• Gebruik open standaarden en steun open source. Eis gedocumenteerde interfaces en bruikbare exportformaten. Financier ook onderhoud, beveiligingsupdates en onafhankelijke audits; openbare broncode heeft deskundig beheer nodig.
• Maak overstappen aantoonbaar mogelijk. Leg vast welke data, configuraties en documentatie meegaan. Test herstel en migratie, beheer cruciale sleutels passend bij het risicoprofiel en bouw interne technische kennis op.

Beoogd resultaat. Start in het eerste jaar minimaal tien gezamenlijke proefprojecten in publieke dienstverlening en vitale sectoren. Elk project rapporteert over functionaliteit, kosten, veiligheid, resterende afhankelijkheden en een daadwerkelijk uitgevoerde export- of hersteltest.

Beleidscontext. De Data Act bevat al regels voor overstappen tussen dataverwerkingsdiensten. De Commissie presenteerde in juni 2026 daarnaast een technologisch soevereiniteitspakket, met onder meer voorstellen rond cloud, AI en chips. De aanbevelingen hierboven zijn onze voorgestelde uitvoering en gaan verder dan een beschrijving van wettelijke minimumeisen.^[4][2][3]

Een sterke economie heeft een energievoorziening nodig die tegen verstoringen kan. Nieuwe fabrieken en datacentra hebben weinig aan investeringsplannen als er geen bruikbare netcapaciteit beschikbaar komt.

• Versnel elektriciteitsnetten en verbindingen. Geef aantoonbaar noodzakelijke uitbreidingen een gecoördineerde planning, voldoende uitvoeringscapaciteit en een transparante afweging van schaarse ruimte.
• Verminder kwetsbare importafhankelijkheid. Combineer energiebesparing, schone opwek, opslag, flexibel verbruik en spreiding van leveranciers. Beoordeel keuzes op leveringszekerheid, uitstoot, kosten en realiseerbaarheid.
• Plan digitale en industriële groei samen met energie. Toets grote projecten vooraf op netbelasting, watergebruik en mogelijke benutting van restwarmte. Onderbouw ook hun maatschappelijke en economische meerwaarde.
• Bescherm huishoudens en bedrijven tegen een oneerlijke rekening. Maak kosten en verdeling zichtbaar. Richt ondersteuning op kwetsbare huishoudens en op aantoonbare verduurzaming en efficiëntie.

Beoogd resultaat. Publiceer per regio een samenhangend overzicht van netuitbreiding, beschikbare capaciteit en verwachte knelpunten. Koppel nieuwe strategische projecten aan een realistisch energie- en aansluitplan.

Beleidscontext. REPowerEU is een bestaande Europese aanpak voor energiebesparing, diversificatie en schone energie. Onze inzet is dat deze ambities zichtbaar worden in uitvoerbare projecten en in een betrouwbare energievoorziening.^[6]

Energie, water, zorg, telecom, vervoer en betalingsverkeer moeten zo veel mogelijk blijven werken wanneer een leverancier uitvalt, een cyberaanval plaatsvindt of een belangrijke aanvoerroute wordt verstoord.

• Breng ketenafhankelijkheden in kaart. Onderzoek ook gedeelde leveranciers, verbindingen en onderdelen. Twee contracten bij verschillende bedrijven kunnen alsnog van dezelfde onderliggende voorziening afhangen.
• Oefen uitval en herstel. Test back-ups, noodcommunicatie, alternatieve leveranciers en waar nodig handmatige werkwijzen. Stel per dienst vast hoeveel uitval en gegevensverlies aanvaardbaar zijn.
• Combineer fysieke en digitale bescherming. Zorg voor vakmensen, beveiliging, reserveonderdelen en samenwerking tussen beheerders en bevoegde instanties.
• Beveilig essentiële voorraden en aanvoer. Breng voor cruciale geneesmiddelen, medische hulpmiddelen en voedselketens de grootste risico’s in beeld. Kies gerichte buffers of alternatieven en voorkom verspilling.

Beoogd resultaat. Binnen het eerste jaar hebben de geselecteerde diensten met het hoogste risico een geoefend herstelplan. Een onafhankelijke beoordeling toetst of het plan onder realistische omstandigheden werkt.

Beleidscontext. NIS2 vormt een Europees kader voor cyberrisicobeheer en samenwerking. De concrete extra oefeningen, ketenanalyses en hersteldoelen op deze pagina zijn beleidsvoorstellen. We doen hier geen uitspraak dat iedere genoemde organisatie onder dezelfde wettelijke verplichting valt.^[5]

Een veelbelovende onderneming heeft klanten, talent en groeikapitaal nodig. Europese zelfstandigheid vraagt bovendien om sterke productie- en toeleveringsketens voor de goederen die onze samenleving nodig heeft.

• Maak grensoverschrijdend ondernemen eenvoudiger. Verminder dubbele procedures, verduidelijk voorschriften en werk aan beter aansluitende kapitaalmarkten. Geef ondernemers één herkenbaar aanspreekpunt voor Europese groei.
• Verbind groeikapitaal aan een houdbaar verdienmodel. Gebruik publieke garanties of medefinanciering gericht, met transparante voorwaarden, private deelname en een redelijke verdeling van risico en opbrengst.
• Versterk strategische productie. Selecteer investeringen op aantoonbare kwetsbaarheid, beschikbare kennis, afnemers en uitvoerbaarheid. Voorkom een subsidiewedloop tussen lidstaten.
• Maak grondstoffenketens robuuster. Stimuleer reparatie, hergebruik, recycling en waar verantwoord Europese winning en verwerking. Sluit langdurige, wederzijds voordelige afspraken met verschillende internationale partners.

Beoogd resultaat. Elke ondersteunde onderneming of productieketen heeft aantoonbare vraag, vooraf bepaalde mijlpalen en een plan voor zelfstandige voortzetting. Nieuwe ondersteuning wordt periodiek heroverwogen.

Beleidscontext. De Critical Raw Materials Act biedt al een Europese aanpak voor veiligere aanvoer, verwerking, recycling en diversificatie. Onze voorstellen sluiten daarop aan zonder te veronderstellen dat Europa alle grondstoffen zelf kan leveren.^[7]

Europa moet meer verantwoordelijkheid kunnen dragen voor zijn eigen veiligheid. Dat vraagt om bruikbare capaciteit, gezamenlijke keuzes en democratische controle op de inzet daarvan.

• Werk aan een sterke Europese pijler binnen de NAVO. Stem investeringen af op gezamenlijke behoeften en behoud samenwerking met bondgenoten.
• Koop waar zinvol samen in. Standaardiseer materieel, onderhoud en opleiding zodat samenwerking praktisch werkt. Vergroot productiecapaciteit met meerjarige, controleerbare opdrachten.
• Bescherm ook civiele infrastructuur. Geef kabels, havens, energievoorzieningen, satellietdiensten en logistieke verbindingen een plaats in gezamenlijke risicoanalyses en crisisplannen.
• Behoud parlementaire zeggenschap. Maak doel, kosten en verantwoordelijkheden van defensiesamenwerking duidelijk. Veiligheidsgevoelige details blijven waar nodig beschermd, met onafhankelijk toezicht.

Beoogd resultaat. Laat deelnemende landen een gezamenlijke prioriteitenlijst vaststellen en rapporteren over daadwerkelijk geleverde capaciteit, onderhoudbaarheid en inzetbaarheid.

Beleidscontext. SAFE is een bestaand Europees instrument voor leningen aan lidstaten voor defensie-investeringen en samenwerking bij inkoop. Dat instrument is geen algemene subsidiepot voor alle onderdelen van dit manifest.^[8]

Zeggenschap over technologie en infrastructuur vraagt om mensen die systemen kunnen ontwerpen, bouwen, onderhouden en beoordelen. Onderwijs en onderzoek vormen daarom een essentieel onderdeel van dit beleid.

• Maak technische opleidingen aantrekkelijk en bereikbaar. Verbind beroepsonderwijs, universiteiten en werkgevers met betaalde leerplaatsen, goede begeleiding en zicht op duurzaam werk.
• Investeer in onderzoek en toepassing. Ondersteun fundamentele kennis én de stap naar bruikbare producten. Laat publieke financiering waar passend bijdragen aan gedeelde standaarden en herbruikbare kennis.
• Behoud en ontwikkel talent. Verbeter onderzoeksomstandigheden, loopbaanperspectief en toegang tot infrastructuur. Maak samenwerking met internationaal talent mogelijk onder heldere voorwaarden.
• Vergroot digitale en democratische geletterdheid. Leer burgers en professionals hoe zij informatie, AI-uitkomsten, privacyrisico’s en invloed op besluitvorming kunnen beoordelen.

Beoogd resultaat. Koppel ieder strategisch investeringsprogramma aan een concreet personeels- en opleidingsplan, met meetbare instroom, ontwikkeling en behoud van vakmensen.

Beleidscontext. Horizon Europe is een bestaand programma voor onderzoek en innovatie. Gebruik bestaande mogelijkheden waar projecten daarvoor in aanmerking komen; een beroep op het programma betekent niet dat financiering al is toegekend.^[10]

Onze Europese identiteit leeft in vrijheid, democratie, menselijke waardigheid, rechtsstaat en solidariteit. Zij biedt ruimte aan verschillende talen, tradities, overtuigingen en levenswijzen. Een sterke gezamenlijke basis beschermt die verscheidenheid.

• Verdedig onafhankelijke instituties. Bescherm rechterlijke onafhankelijkheid, vrije journalistiek, wetenschappelijke vrijheid en de mogelijkheid om de overheid kritisch te volgen.
• Houd ingrijpende technologie onder democratische controle. Maak het doel en de gevolgen van publieke AI-toepassingen inzichtelijk. Waar besluiten mensen raken, moeten passende uitleg, bezwaar en menselijke beoordeling beschikbaar zijn.
• Bescherm de publieke informatievoorziening. Maak financiering en politieke beïnvloeding transparant en bestrijd manipulatie met controleerbare regels en onafhankelijke toetsing. Bescherm daarbij vrijheid van meningsuiting en legitiem debat.
• Maak solidariteit concreet. Houd publieke diensten toegankelijk, beperk digitale uitsluiting en betrek burgers bij grote veranderingen. Bevorder uitwisseling, taalonderwijs en kennis van ons gedeelde én verschillende erfgoed.

Beoogd resultaat. Toets ieder strategisch programma vooraf op grondrechten, toegankelijkheid en democratische verantwoording. Publiceer de belangrijkste afwegingen en organiseer een toegankelijke mogelijkheid om problemen aan te kaarten.

Beleidscontext. Vrijheid, democratie, gelijkheid, rechtsstaat en mensenrechten behoren tot de waarden van de Europese Unie; respect voor culturele en taalkundige verscheidenheid is een Europees doel. De maatregelen hierboven zijn onze politieke uitwerking daarvan.^[1]